Een gedicht van Gottfried Keller: Winternacht

Nicht ein Flügelschlag ging durch die Welt,
Still und blendend lag der weiße Schnee,
Nicht ein Wölklein hing am Sternenzelt,
Keine Welle schlug im starren See.

Aus der tiefe stieg der Seebaum auf,
Bis sein Wipfel in dem Eis gefror;
An den Ästen klomm die Nix herauf,
Schaute durch das grüne Eis empor.

Auf dem dünnen Glase stand ich da,
Das die schwarze Tiefe von mir schied;
Dicht ich unter meinen Füßen sah
Ihre weiße Schönheit Glied für Glied.

Mit ersticktem Jammer tastet' sie
An der harten Decke her und hin.
Ich vergaß das dunkle Antlitz nie
Immer, immer liegt es mir im Sinn!

Uit: Gottfried Keller (1819-1890): Gedichte.
__________
Voor meer gedichten van deze Zwitserse schrijver zij verwezen naar onze bijdrage op de Duitstalige zustersite Kulturtempel; naar een tweede bijdrage, op Kulturtempel (2). Voor een artikel over enkele Erzählungen van dezelfde auteur, welke vanaf heden in het literatuurprogramma Am Abend vorgelesen van de Duitse regionale radiozender NDR Kultur, waar men kan luisteren naar een drieëntwintigdelige reeks, die gedurende de avonden van de werkdagen zal worden uitgezonden, dus tot en met 18 februari aanstaande, steeds 's avonds tussen 22:00 uur en 22:35 uur, vijf maal per week.

Edward Thomas: Twee gedichten

Lights out

I HAVE come to the borders of sleep,
The unfathomable deep
Forest where all must lose
Their way, however straight,
Or winding, soon or late;
They caannot choose.

Many a road and track
That, since the dawn's first crack,
Up to the forest brink,
Deceived the travellers,
Suddenly now blurs,
And in they sink.

Here love ends,
despair, ambition ends;
All pleasure and all trouble,
Although most sweet and bitter,
Here ends in sleep that is sweeter
Than tasks most noble.

There is not any book
Or face of dearest look
That I would nog turn from now
To go into te unknown
I must enter, and leave, alone,
I know not how.

The tall forest towers;
Its cloudy foliage lowers
Ahead, shelf above shelf; 
Its silence I hear and obey
That I may lose my way
And myself.

De Engelse dichter Edward Thomas (1878-1917)

Out in the dark

Out in the dark over the snow
The fallow fauns invisible go
With the fallow doe;
And the winds blow
Fast as the stars are slow.

Stealthily the dark haunts round
And, when the lamp goes, without sound
At a swifter bound
Than the swiftest hound,
Arrives, and all else is drowned;

And star and I and wind and deer,
Are in the dark together,—nesr,
Yet far,—and fear
Drums on my ear
In that sage company drear.

How weak and little is the light,
All the universe of sight,
Love and delight,
Before the might,
If you love it not, of night.

EDWARD THOMAS (1878-1917)

Edward Thomas is één dergenen van wie in het programma Words and music van BBC Radio 3, op vrijdag 31 december poëzie wordt voorgedragen, naast die van vier andere Engelse dichters. Meer daarover in onze bijdrage op de zustersite Tempel der Letteren van heden.

Betje Wolff en Aagje Deken: Kerstlied

K E R S T L I E D

Laat ons nu toch niet treurig wezen,
verslagen of bedrukt van geest :
wij vieren het geboortefeest
van Hem, die ons van alle vrezen
genezen heeft — en nog genees.

Die weldaad, dat de weg te leven
nu door ons wordt zo klaar bevat,
als door de grootsten van de stad,
die weldaad heeft Hij ons gegeven,
Wat is dit niet een grote schat !

Wij willen deze dag gedenken,
dat God aan ons de Heiland gaf ;
en leggen alle droefheid af
om He een dankbaar hart te schenken :
zo gaan wij vrolijk naar ons graf !

Elisabeth Wolff-Bekker en Agatha Deken:
Uit: Economische Liedjes (1781)

NB: Zie een ander, in de tijd van het jaar passend, gedicht van deze beide dames, uit dezelfde bundel, in een bijdrage van heden op onze zustersite Tempel der Actualiteit.

Twee gedichten van Theodor Storm

Het feit dat de Oostenrijkse componist Alban Berg (1885-1935) het komende weekeinde wordt herdacht naar aanleiding van zijn vijfenzeventigste sterfdag — en niet, zoals de VPRO-Gids ons wil doen geloven: diens geboortedag — op 24 december, is voor ons aanleiding om twee gedichten van De Duitse auteur Theodor Storm op te nemen. Het eerste, Die Nachtigall is door Alban Berg op muziek gezet en opgenomen in het opus Sieben frühe Lieder, gerealiseerd in de jaren 1905-1908, voor lage stem en piano gereviseerd georkestreerd in 1928; de pianoversie eveneens aangepast in dat jaar.

De Duitse dichter
Theodor Storm in 1879.

D i e   N a c h t i g a l l

Das macht, es hat die Nachtigall
Die ganze Nacht gesungen;
Da sind von ihrem süßen Schall,
Da sind in Hall und Wiederhall
Die Rosen aufgesprungen.

Sie war doch sonst ein wildes Kind,
Nun geht sie tief in Sinnen
Trägt in in der Hand den Sonnenhut
Und duldet still der Sonne Glut,
Und weiß nicht, was beginnen.

Das macht, es hat die Nachtigall

Die ganze Nacht gesungen;
Da sind von ihrem süßen Schall,

Da sind in Hall und Wiederhall

Die Rosen aufgesprungen.

De tekst van het tweede gedicht — Schließe mir die Augen beide — van dezelfde auteur dat door Alban Berg eveneens voor lage stem en piano is gebruikt, werd gerealiseerd in 1907, in twee verschillende versie, welke pas in 1930 zijn gepubliceerd.

S c h l i e ß e   m i r   d i e   A u g e n   b e i d e

Schließe mir die Augen beide
Mit den lieben Händen zu!

Geht doch alles was ich leide,
Unter deiner Hand zur Ruh.
Und wie leise sind der Schmerz
Well' um Welle schlafen leget,
Wie der letzte Schlag sich reget,

Füllest du mein ganzes Herz

THEODOR STORM (1817-1888)

Uit: Die Gedichte

De Vreemdeling van H.Marsman

Aan Hendrik de Vries


DE VREEMDELING                                                                                      

Laat mij alleen.
Dit is de tweesprong onzer wegen,
gij hebt mij tot den versten rand geleid.

maar keer hier om, ween niet.
gij kunt den laatsten tocht naast mij niet schrijden.
noch ik met u, gij gaat hem eens alleen.

gij zijt mij nochtans onverdeeld verpand :
ik heb uw bloed den donkren kus gegeven
van hen die boven dood en leven
ontstegen zijn. ik ben hun afgezant.

ik beid uw komst.

wij zullen eens den zwarten wijn
van dood en donker uit één beker drinken.
wij zullen stroomend in elkaar verzinken
en eeuwig zijn.

vaarwel.
ik keer niet weer
maar gij komt zelve, later.
vaarwel. het water
roept voor de derde keer.


Hendrik Marsman (1899-1940)
Onder meer opgenomen in ERTS Almanak 1926
Verzen, Proza, Drama, Essay.

Twee 'tijdgedichten' van Conrad Ferdinand Meyer

Twee fenomenen met welke wij in ons land de laatste dagen te maken hebben, zijn tevens terug te vinden in de wereld der poëzie: enerzijds is daar het verschijnsel stormnacht en aan de andere kant de novemberzon — die beide natuurverschijnselen hebben we gedurende de eerste week van de elfde maand van het jaar 2010 mogen meemaken. Het gros van de mensen zal meer affiniteit hebben met laatstgenoemd verschijnsel, al herinner ik me dat een aardrijkskundeleraar in mijn gymnasiumtijd vertelde over een vriend die vanuit Nederland naar een zeer warm gebied was verhuisd en hem schreef hoe graag hij eens met hem in een ouderwetse novemberstorm over de zuidelijke toegangsweg tot zijn geboortstad — vele kilometers lang — zou willen wandelen. Daarmee kregen wij, twaalf- en dertienjarigen meteen een kleine les in relativiteit, die we in meerdere opzichten werden geacht ter harte te nemen dan alleen in het kader van de sociale geografie.


Novembersonne

 In den ächzenden Gewinden
Hat die elter sich gedreht,
Unter meinen alten Linden
Liegt das Laub hoch aufgeweht.

Dieser Erde Werke rasten,
Schon begint die Wintrruh —
Sonne, noch mit unverblaßten
Goldnen Stralen wanderst du!

Ehe sich das Jahr entlaubte,
Gingen, traun sie mußig nie,
Nun, an deinem lichten Haupte
Flammen inbescháftigt sie.

Erst ein Ackerknecht, ein Schnitter,
und ein Traubenkoch zuletzt,
Bist du nun der freie Ritter,
Der sich auf der Fahrt ergetzt.

Und die Schüler, zu den Bänken
Kehrend, grüßen jubelvoll,
Hingelagert vor den Schenken,
Dich als Musengott Apoll.

De Zwitserse, Duitstalige dichter
Conrad Ferdinand Meyer (1825-1898).

In einer Sturmnacht

Es fährt der Wind gewaltig durch die Nacht,
In seine ellen Pfeifen blast der Föhn,
Prophetisch kämpft am Himmel eine Schlacht
Und überschreit ein wimmernd Sterbgestöhn.

Was jetzt dämonenhaft in Lüften zieht,
Eh das jahrhundert schließt, erfüllt's die Zeit —
Im Sturmespausen klingt das Friedelied
Aus einer fernen, fernen Seligkeit.

Die Ampel, die in leichten Ketten hangt,
Hellt meiner Kammer Dämmerung,
Und wann die Decke bebt, die Diele bangt,
Bewegt sie sich gemach im sachten Schwung.

Mir redet diese Flamme wunderbar
Von einer windbewegten Ampeel Licht,
Die einst geglommen für ein nächtlich Paar,
Ein greises und göttlich Angesicht.

Es sprach der Friedestifter, den du weißt,
In einer solchen wilden Nacht wie heut:
»Hörst, Nikodeme, du den Schöpfer Geist,
Der mächtig weht und seine Welt erneut?«


Conrad Ferdinand Mayer (1825-1898)
Uit: Sämtliche Gedichte
Reclam-editie RUB 9885.

Twee gedichten van Johann Wilhelm Luwdig Gleim

Die Rose und der Dichter

Die Rose.
Bin ich denn von zwanzigtausend
Deiner Blumen hier
Nicht die Schönste?  Warum bliebest
Du nicht stehn bei mir?

Der Dichter.

Ja, von allen meinen Blumen
war die Rose mir
Sonst die Schönste! Doris aber,
Doris ist nicht hier.

Schön ist ohne meine Doris
Mir kein schön Gesicht,
Keine Quelle, kein Gefilde,
Selbst die Rose nicht!

De Duitse dichter Johann Wilhelm Ludwig Gleim
(1719-1803).

Betrachtung

Brot hat mir Gott und Wein dazu gegeben!
Wenn er mir nun noch Liebe giebt,
So fehlt mir nichts! Was hat man von dem Leben,
Wenn man nicht liebt?


Johann Wilhelm Ludwig Gleim (1719-1803)
Uit: Gleim, Ausgewählte Werke
Herasgegeben von Leonhard Lier.
Philipp Reclam Verlag, Leipzig, 1885


Zie voor nog een, langer, gedicht van deze auteur, de bijdrage van heden op onze Duitstalige zustersite Kulturtempel (2)